The Pulse — Sayı 05: Rekabet Gündemi: Hukuki Bakış

Şubat 2026 | Başaran Law Firm

EssilorLuxottica: Türkiye'de Mükerrer Bir İhlal İddiası mı?

Rekabet Kurulu, sektörün lider oyuncusu EssilorLuxottica S.A. hakkında, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. ve 6. maddelerini ihlal edip etmediğinin tespiti amacıyla resen soruşturma açtı. Söz konusu soruşturma süreci, 20.11.2025 tarihli Kurul kararı uyarınca başlatılan önaraştırmanın bir devamı niteliğini taşıyor.

Kurul, teşebbüsün oftalmik ve kontak lenslerin toptan satışı ile oftalmik makine, ekipman ve sarf malzemelerinin üretimi ve dağıtımı pazarlarında fiilî münhasırlık (de facto exclusivity) oluşturup oluşturmadığını mercek altına alıyor. Soruşturma kapsamında, EssilorLuxottica'nın uyguladığı sözleşmesel düzenlemeler ve ticari teşvik sistemleri aracılığıyla sağlayıcıları ağırlıklı olarak kendi markalarıyla çalışmaya zorladığı ve bu suretle piyasayı rakiplere kapattığı (market foreclosure) iddiaları değerlendiriliyor. Bu hamle, Kurul'un son dönemde yoğunlaşmanın yüksek olduğu pazarlardaki dikey kısıtlamalara (vertical restrictions) yönelik artan hassasiyetini ve sıkılaşan yaptırım trendini yansıtıyor.

Dassault Systèmes: Yazılım Dağıtımı ve Yeniden Satış Fiyatının Tespiti (RPM) Soruşturması

Rekabet Kurulu, Dassault Systèmes SE, Dassault Systèmes International SAS, Dassault Systèmes SolidWorks Corporation ve Dassault Systèmes İstanbul İnovasyon Teknoloji Ltd. Şti.'den oluşan ekonomik bütünlük hakkında soruşturma açtı. 09.01.2026 tarihli karar, 04.12.2025 tarihli Kurul toplantısında değerlendirilen önaraştırma sürecini takiben alındı.

Soruşturma, küresel yazılım devinin bayi kanalı üzerinde sistematik müşteri kısıtlaması (customer restriction) uyguladığı ve yeniden satış fiyatının tespiti (Resale Price Maintenance - RPM) suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal ettiği iddialarına dayanıyor. Kurul, önaraştırma sonucunda elde edilen bulguları, teşebbüsün Türkiye'deki dağıtım uygulamaları ve bayi yönetim protokollerine yönelik tam teşekküllü bir soruşturma başlatılması için ciddi ve yeterli (significant and sufficient) buldu.

Veri Duvarları ve "Otobid": Sahibinden Soruşturması Taahhütle Sonlandı

Rekabet Kurulu, çevrim içi ilan platformu Sahibinden hakkında yürüttüğü soruşturmayı, sunulan bir dizi bağlayıcı davranışsal taahhüdü (behavioral commitments) kabul ederek sonlandırdı. Soruşturma, Sahibinden'in kullanıcı verilerinden yararlanmak suretiyle ikincil araç alım-satım hizmeti olan "Otobid" lehine avantaj sağladığı ve bu yolla hâkim durumunu kötüye kullandığı (abuse of dominant position) iddialarına odaklanmaktaydı.

Süreci nihayete erdirmek adına Sahibinden, dört kritik taahhütte bulundu:

Ana platform üzerindeki tüm Otobid gösterimlerinin sonlandırılması;
İlan verme süreci esnasında Otobid'e yapılan yönlendirmelerin durdurulması;
İlan faaliyetlerinden elde edilen kamuya açık olmayan verilerin Otobid için kullanılmasını engellemek amacıyla sıkı veri silolarının (data silos) oluşturulması; ve
Belirli bir eşiğe ulaşıldığında, Otobid'in gelirlerinin değişken maliyetlerini (variable costs) ve reklam harcamalarını karşılamasının sağlanması.

Yerinde İnceleme Alarmı: Temu'nun Türkiye Ofisleri Mercek Altında

Rekabet Kurumu, Çinli e-ticaret devi Temu'nun Türkiye ofislerinde habersiz bir yerinde inceleme (dawn raid) gerçekleştirdi. Bu hamle, Almanya Rekabet Otoritesi'nin (Bundeskartellamt) Ekim 2025 tarihli işlemleri ve Avrupa Komisyonu'nun Aralık 2025'te yürüttüğü incelemeler dahil olmak üzere, küresel ölçekte artan düzenleyici baskıları takip ediyor.

Kurum'un müdahalesi, sektörün ticari yapıda köklü bir değişikliğe hazırlandığı kritik bir dönemece gerçekleşti: 06.02.2026 tarihinde yürürlüğe giren yeni gümrük düzenlemeleri ile çevrim içi ithalatlarda uzun süredir uygulanan 30 Avro'luk muafiyet sona erdi. Söz konusu değişiklik, sınır ötesi e-ticaret teşebbüslerini sıkı gümrükleme prosedürlerine tabi kılarken, daha önce basitleştirilmiş kurallar çerçevesinde faaliyet gösteren yüksek işlem hacmine sahip platformların uyum yükünü (compliance burden) önemli ölçüde artıracak.

Kırılgan Tüketici Grubunun Korunması: FTC, IDD Hizmetleri Pazarındaki Tekelleşmeye Müdahale Etti

Federal Ticaret Komisyonu (FTC), zihinsel ve gelişimsel engelli (IDD) bireylere yönelik yatılı bakım hizmetleri pazarında meydana gelebilecek olası bir tekelleşmeyi önlemek amacıyla sürece müdahil oldu. Sevita Health'in, BrightSpring Health Services'in topluluk yaşamı iş kolunu (ResCare) 835 milyon ABD Doları bedelle devralması işlemine ilişkin rekabetçi endişeleri (antitrust concerns) gidermek adına FTC, taraflara kapsamlı bir elden çıkarma (divestiture) yükümlülüğü getirdi.

Bu kapsamda, Centerbridge Seaport Acquisition Fund, L.P.'nin bir iştiraki olan Sevita; 128 adet ara bakım tesisini (ICFs) ve bunlarla ilişkili gündüz eğitim varlıklarını, sektörün saygın oyuncularından Dungarvin Group, Inc.'e devretmek zorundadır. Söz konusu elden çıkarmalar, Indiana, Louisiana ve Teksas'taki kritik pazarları kapsamaktadır. FTC tarafından hazırlanan şikâyet dosyasında, ülkenin en büyük iki sağlayıcısı arasındaki bu işlemin yerel rekabeti ortadan kaldıracağı ve toplumun en kırılgan kesimleri için yıkıcı sonuçlara yol açabileceği değerlendirilmişti.

Birleşik Krallık CMA'sı, Google'ın Yapay Zekâ Destekli Arama Pazarındaki Hâkimiyetini Mercek Altına Aldı

Birleşik Krallık Rekabet Otoritesi (CMA), arama hizmetlerinde Stratejik Piyasa Konumuna (SMS) sahip olduğu belirlenen Google'a yönelik kapsamlı bir davranışsal yükümlülükler paketi (conduct requirements) önerisinde bulundu. Söz konusu ekonomik büyüklüğün çapı yadsınamaz niteliktedir: Google hâlihazırda Birleşik Krallık'taki tüm arama sorgularının %90'ından fazlasını yönetmekte olup, geçtiğimiz yıl 200.000'den fazla yerel teşebbüs Google arama reklamcılığına 10 milyar Sterlin'in üzerinde harcama yapmıştır.

Önerilen tedbirler, dört temel zorunlu sütun etrafında yapılandırılmıştır:

Yayıncı Kontrolleri: İçerik üreticilerine, içeriklerinin yapay zekâ modellerini eğitmek veya YZ Özetleri (AI Overviews) oluşturmak amacıyla kullanılmasına karşı kapsam dışı kalma (opt-out) hakkı tanınması ve arama sonuçlarında uygun atıf (proper attribution) yapılmasının zorunlu kılınması suretiyle haber kuruluşları için daha adil ticari koşulların sağlanması.
Adil Sıralama: Google'ın sıralama algoritmalarının şeffaflığının zorunlu tutulması. Google, özellikle YZ Özetleri ve YZ Modu (AI Mode) kapsamındaki sıralama yaklaşımının adil olduğunu CMA'ya ispat etmekle yükümlü olacaktır.
Tercih Ekranları: Gönüllü tedbirlerin ötesine geçilerek, Android cihazlarda ve Chrome tarayıcısında varsayılan tercih ekranlarının (choice screens) yasal bir zorunluluk haline getirilmesi.
Veri Taşınabilirliği: İşletmelerin ve tüketicilerin arama verilerine erişimini ve bu verileri rakip platformlara taşımasını (data portability) kolaylaştıracak mekanizmaların tesis edilmesi.

Birleşik Krallık Tüketici Koruması: Düzenlemeye Tabi Olmayan Hukuk Sektörüne Neşter

Birleşik Krallık Rekabet Otoritesi (CMA); vasiyetname düzenleme, çevrim içi boşanma ve ön ödemeli veraset/tereke hizmetleri sağlayıcılarını hedef alan düzenlemeye tabi olmayan hukuk sektörüne (unregulated legal sector) yönelik uyum incelemesini (compliance review) tamamladı. Buna paralel olarak CMA, Nisan 2025 tarihinde yürürlüğe giren 2024 Dijital Piyasalar, Rekabet ve Tüketiciler Yasası ile uyum sağlamak amacıyla sektör kılavuzunu (industry guidance) güncelledi.

Yapılan incelemede, bazı teşebbüslerin sözleşme hükümlerini iyileştirdiği tespit edilmekle birlikte; CMA, maliyetlere ilişkin şeffaflık eksikliği ve tüketicilerin hassas yaşam evrelerinde satın aldıkları ürünlerin uygunluğu konusundaki rekabetçi endişelerini muhafaza etmektedir. Temmuz 2023'te başlatılan inceleme süreci, hâlihazırda idari kapanış (administrative closure) aşamasına ulaşmış olup; odak noktası, yeni yasal standartlara (statutory standards) uyumun aktif bir şekilde izlenmesine kaydırılmıştır.

Yapay Zekânın Geleceği: Fransa, Sohbet Tabanlı Yapay Zekâ Araçları Hakkında Sektör Görüşüne Başvurdu

Fransız Rekabet Otoritesi (Autorité de la concurrence), sohbet tabanlı yapay zekâ (conversational AI) ajanlarının rekabetçi dinamiklerine ilişkin resmî bir kamuoyu görüşü alma süreci başlattı. Söz konusu girişim; Haziran 2024 tarihli emsal Görüş ve Aralık 2025 tarihli yapay zekânın çevresel etkilerine yönelik çalışmanın ardından, 09.01.2026 tarihinde duyurulan resen incelemenin bir parçası niteliğindedir.

Otorite, değer zincirinin (value chain) alt pazarına (downstream segment) odaklanmakta olup; özellikle yapay zekânın e-ticaret ve tüketici hizmetlerine entegrasyon süreçlerini mercek altına almaktadır. İnceleme kapsamındaki temel rekabetçi endişeler arasında; reklamların yapay zekâ arayüzlerine entegrasyonu, ajan geliştiricileri ile yayıncılar arasındaki ortaklıklar ve diyalogsalticarette ortaya çıkabilecek potansiyel dışlayıcı uygulamalar yer almaktadır. Paydaşların (stakeholders), Otorite'nin sektöre ilişkin hazırlayacağı nihai görüşe esas teşkil edecek geri bildirimlerini sunmaları için 06.03.2026 tarihine kadar süreleri bulunmaktaydı.

DAZN İçin (Kısmî) Zafer: İtalyan Otoritesi İdarî Para Cezasında İndirime Gitti

İtalya Rekabet Otoritesi (AGCM), DAZN ve TIM arasında akdedilen 2021 Serie A yayın hakları sözleşmesine ilişkin kararını revize etti. Danıştay'ın (Council of State) verdiği kısmi iptal kararının ardından AGCM, DAZN'a uygulanan idarî para cezasını 3.673.716,63 Avro (yaklaşık 4,2 milyon ABD Doları) seviyesine indirdi.

Mahkeme, ilk kararda ihlal süresinin hatalı hesaplandığına hükmetti; söz konusu ihlalin aslında 27.01.2021 tarihinden, rekabeti kısıtlayıcı hükümlerin nihâi olarak metinden çıkarıldığı 03.08.2022 tarihine kadar devam ettiği tespit edildi. Yeniden tesis edilen kararda ayrıca, DAZN Media Services'in ihlalden sorumlu tutulamayacağı açıkça belirtildi. TIM'e kesilen para cezası yaklaşık 760.000 Avro seviyesinde sabit kalırken; temel para cezasının (base fine) hesaplanma yöntemindeki zorunlu değişikliğin ardından DAZN nezdinde yapılan yeniden değerlendirme, 2023 tarihli ilk cezaya kıyasla önemli bir indirimi temsil etmektedir.

Amazon'un İtalya Cezasından 377 Milyon Avro'luk Kesinti

İtalya Rekabet Otoritesi (AGCM), Amazon'a hükmedilen idarî para cezasını resmî olarak yeniden belirleyerek; toplam cezayı orijinal tutarı olan 1,13 milyar Avro'dan 752,4 milyon Avro'ya indirdi. Bu önemli yeniden hesaplama işlemi, Otoritenin Amazon'un Amazon.it platformu üzerindeki hâkim durumunu kötüye kullandığını (abuse of dominant position) tespit ettiği 2021 tarihli uzun soluklu dosyaya dayanmaktadır.

Söz konusu ihlal; teşebbüsün artan görünürlük ve "Buy Box" fırsatları dâhil olmak üzere belirli satıcı avantajlarını, kendi lojistik hizmeti olan "Fulfillment by Amazon (FBA)"ın zorunlu kullanımına şart koşması (bağlama - tying) ekseninde gerçekleşmişti. Cezadaki indirim, Lazio Bölge İdare Mahkemesi'nin Eylül 2025 tarihli kararı uyarınca zorunlu hale gelmişti. Mahkeme, Amazon'un TFEU Madde 102'yi ihlal ettiğine dair esasa ilişkin tespiti onamamakla birlikte; AGCM'nin temel para cezasına (base fine) uyguladığı %50 oranındaki artırımı (uplift) iptal etmişti. AGCM mahkeme kararı doğrultusunda yeniden belirleme yapmış olsa da, bu işlemin kararın kabulü anlamına gelmediğini açıkça beyan etmiş ve kararı bir üst mahkemeye temyiz etme (appeal) hakkını saklı tutmuştur.

AGCM, Basitleştirilmiş Uyum İçin "e-Pişmanlık" Uygulamasını Başlatıyor

İtalyan Rekabet Otoritesi (AGCM), rekabet soruşturmalarındaki iş birliği süreçlerini etkinleştirmek (streamline) amacıyla e-Pişmanlık platformunu (e-Leniency platform) 27.01.2026 tarihinde hizmete sundu. Söz konusu dijital portal; teşebbüslerin çevrim içi ortamda para cezasından bağışıklık (non-imposition of fines) veya para cezasında indirim (reduced sanctions) talep etmelerine olanak tanımakta olup; pişmanlık başvurularının (leniency applications) özellikle "basitleştirilmiş usulde" (forma semplificata) sunulması için tasarlanmıştır. Platform; SPID, CIE veya eIDAS kimlik doğrulama protokollerini kullanmakta; zaman damgası (timestamp) ve başvuru kodunu içeren anlık alındı belgesi ile güvenli ve izlenebilir bir dijital kayıt sistemi sunmaktadır.

Oyun Güvenliği Mercek Altında: Hollanda ACM, Küçüklerin Korunması Kapsamında Roblox Hakkında DSA Soruşturması Başlattı

Hollanda Tüketici ve Piyasalar Otoritesi (ACM), oyun platformu Roblox hakkında, olası Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ihlallerine ilişkin resmî bir soruşturma başlattı. Roblox'un merkezinin veya yasal temsilcisinin Hollanda'da bulunması sebebiyle ACM, bu küresel platform üzerinde yetki sahibidir (jurisdiction). Soruşturma; platformun reşit olmayan kullanıcılara (minor users) yönelik aldığı koruma tedbirlerinin, özellikle zararlı içeriğe maruz kalma ve kötü niyetli aktörlerle çevrim içi temas hususlarında "uygun ve orantılı" (appropriate and proportionate) olup olmadığına odaklanmaktadır.

İncelemenin temel odak noktalarından biri; çocukları yetkisiz veya aşırı oyun içi satın alımlar yapmaya manipüle edebilecek yanıltıcı tasarım uygulamaları olan "karanlık tasarımların" (dark patterns) kullanımıdır. ACM, söz konusu resmî süreci, yürütülen bir önaraştırma (preliminary inquiry) ve iletilen çok sayıda şikâyeti takiben başlatmıştır. Çocukların kapsayıcı dijital ortamlarda karşılaşabileceği malî olmayan zararların (non-financial harms) değerlendirilmesindeki karmaşıklık göz önüne alındığında, incelemenin 12 ay sürmesi beklenmektedir.

Kademeli Gözetim: WhatsApp 'Kanallar' Özelliği, DSA Kapsamında ÇBÇP Belirlemesini Tetikledi

Avrupa Komisyonu, WhatsApp'ı Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında resmî olarak Çok Büyük Çevrim İçi Platform (ÇBÇP - VLOP) olarak belirledi. Söz konusu düzenleyici statü değişikliği; platformun 'Kanallar' (Channels) özelliğinin, Avrupa Birliği genelinde 45 milyon aylık aktif kullanıcı (monthly active users) olan belirleme eşiğini (designation threshold) aşması üzerine gerçekleşti.

'Kanallar' özelliği bir çevrim içi platform hizmeti olarak sınıflandırılsa da; Komisyon, WhatsApp'ın özel mesajlaşma fonksiyonlarının bu spesifik yükümlülüklerin kapsamı dışında (excluded) tutulduğunu açıkça belirtti. 26.01.2026 tarihli bu belirlemenin ardından Meta; söz konusu hizmeti daha sıkı olan ÇBÇP rejimine (VLOP regime) uyumlu hale getirmek için Mayıs 2026 ortasına kadar devam edecek dört aylık kesin bir süreye sahiptir. Komisyon, bu uyum sürecini İrlanda Dijital Hizmetler Koordinatörü olan Coimisiún na Méan ile yakın iş birliği içerisinde denetleyecektir.

Yapay Zekâ Güvenliği Ateş Hattında: Komisyon, X'in Grok Entegrasyonunu ve Sistemik Risk Yönetimini Soruşturuyor

Avrupa Komisyonu, yapay zekâ aracı Grok'un kullanıma sunulmasının ardından; Dijital Hizmetler Yasası'nın (DSA) 34, 35 ve 42. maddelerinin potansiyel ihlallerini değerlendirmek üzere X hakkında resmî inceleme süreci (formal proceedings) başlattı. Soruşturma, platformun risk profili üzerinde "kritik etkiye" (critical impact) sahip özellikler için yasal bir zorunluluk olan; aracın yayına alınmasından önce X'in duruma özgü (ad hoc) risk değerlendirme raporunu (ad hoc risk assessment report) hazırlayıp iletme yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğine odaklanmaktadır. İnceleme özellikle; yasadışı içerik, toplumsal cinsiyete dayalı şiddet ve kullanıcıların fiziksel ve zihinsel esenliğine yönelik ciddi olumsuz sonuçlarla ilgili sistemik riskleri (systemic risks) ele almaktadır.

Buna paralel olarak Komisyon Coimisiún na Méan ile iş birliği içerisinde X'in yeni Grok tabanlı algoritması da dâhil olmak üzere tavsiye sistemlerinin (recommender systems) riskleri nasıl yönettiğini değerlendirmek amacıyla Aralık 2023 tarihli soruşturmanın kapsamını genişletmiştir. Söz konusu yaptırım işlemi (enforcement action); X'in yanıltıcı tasarım (deceptive design) ve reklam şeffaflığı eksikliği nedeniyle 120 milyon Avro idarî para cezasına çarptırıldığı 05.12.2025 tarihli uyumsuzluk kararını (non-compliance decision) takip etmektedir. Grok'a yönelik mevcut inceleme, "cinsel içerikli sahte kurgu (deepfake)" görüntülerinin ve çocuk cinsel istismarı materyallerinin yayılımının denetlenmesini de içermektedir.

DMA Yaptırımı: Komisyon, Google'ın Yapay Zekâ Birlikte Çalışabilirliğine İlişkin Spesifikasyon Süreci Başlattı

Avrupa Komisyonu, Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamında Google'a net bir uyum yol haritası (compliance roadmap) sunmak amacıyla iki ayrı "spesifikasyon süreci" (specification proceedings) başlattı. Söz konusu süreçler, Madde 6(7) ve 6(11)'e odaklanan resmî bir "düzenleyici diyalog" (regulatory dialogue) niteliğindedir. İlk süreç grubu, birlikte çalışabilirliği (interoperability) ele almakta olup; özellikle üçüncü taraf sağlayıcıların, Google'ın Gemini gibi kendi yapay zekâ hizmetleri tarafından kullanılan Android donanım ve yazılım özelliklerine nasıl erişebileceğine odaklanmaktadır.

İkinci süreç grubu ise; arama verilerinin adil, makul ve ayrımcı olmayan (FRAND) koşullarda paylaşılmasına odaklanmaktadır. Bu inceleme, dört belirli hukuki temel (legal pillars) üzerine inşa edilmiştir: paylaşılan verinin kapsamı, uygulanan anonimleştirme yöntemleri (anonymization methods), erişim koşulları ve yapay zekâ sohbet botu sağlayıcılarının bu veriyi almaya uygunluğu (eligibility). Komisyon, yapay zekâ ortamının üçüncü taraf arama motorları ve sohbet botu geliştiricileri için rekabetçi kalmasını sağlamak amacıyla, bu süreçleri altı ay içinde sonuçlandırmayı hedeflemektedir.

SAMR, LPG Birleşmesine İzin Vermedi: Çin Kamu Hizmetleri Sektöründe Emsal Nitelikte Bir Müdahale

Çin Devlet Piyasa Düzenleme İdaresi (SAMR), Foshan'ın Nanhai bölgesinde faaliyet gösteren altı tüp likit petrol gazı (LPG) tedarikçisini kapsayan bir işleme izin vermedi (prohibited). Söz konusu işlem; bir tüp LPG depolama ve dağıtım tesisinin inşası ve işletilmesi amacıyla bir ortak girişim (joint venture) kurulmasını konu almaktaydı. İşlem, Anti-Tekel Yasası kapsamındaki zorunlu bildirim eşiklerini (mandatory notification thresholds) karşılamamasına rağmen; taraflar, düzenleyici inceleme için ihtiyari bildirimde (voluntary filing) bulunmuşlardır.

SAMR tarafından yürütülen değerlendirme süreci; devlet daireleri ve endüstri birlikleriyle gerçekleştirilen çoklu istişarelerin yanı sıra bağımsız bir üçüncü taraf kurum tarafından yürütülen ekonomik analizi de içeren dikkat çekici ölçüde titiz bir incelemeye sahne oldu. Düzenleyici otorite nihâi olarak; söz konusu ortak girişimin, Nanhai bölgesinde hâkim pazar konumu (dominant market position) elde edeceği sonucuna vardı. Kritik bir tespit olarak SAMR; ortak girişim yapısının, pazar katılımcıları arasında fiyat koordinasyonunu (price coordination) kolaylaştıracağını ve bu durumun tüketici menfaatlerine zarar verecek doğrudan veya dolaylı fiyat artışlarına yol açacağını değerlendirdi.

*Bu bülten yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; herhangi bir somut olay veya müvekkile yönelik hukuki görüş niteliği taşımaz.