Rekabet Gündemi: Hukuki Bakış

Haziran 2026 | Başaran Law Firm

TÜRKİYE'NİN BİRLEŞME VE DEVRALMA REHBERİ YENİLENDİ

Rekabet Kurumu (RK), 4 Mayıs 2026 tarihinde dört adet güncellenmiş Birleşme ve Devralma (M&A) kılavuzu yayımlayarak rehber dokümanlarını, Rekabet Kurulu'ndan izin alınması gereken işlemleri düzenleyen 2010/4 sayılı Tebliğ'de Şubat 2026'da yapılan değişikliklerle uyumlu hale getirdi.

Öne çıkan değişiklikler: Ciro hesaplamalarında aynı taraflar arasında üç yıl içinde gerçekleştirilen birden fazla işlemi tek bir işlem olarak kabul eden Madde 8(5) kapsamındaki "zincirleme işlemler kuralı" (stacking rule), artık ortak girişim ( joint venture) kurulmasını da açıkça kapsamaktadır. Bu durum, özel sermaye (private equity) platformlarını ve seri alıcıları doğrudan etkilemektedir. Türkiye'deki satışların dünya çapındaki ciro hesaplamalarına dâhil edilmesi zorunlu kılınmış ve teknoloji sektörü işlemlerinde Türkiye cirosunun hesaplanmasına ilişkin ayrı bir kılavuz eklenmiştir. Yatay ve Yatay Olmayan Birleşme Kılavuzları da ortak girişimin ana şirketleri arasındaki işbirliği doğurucu etkileri (co-operative effects) ele alacak şekilde güncellenmiştir.

2026 yılında Türkiye'de bir birleşme/devralma bildirimi yapmayı planlayan tüm şirketler için, Rekabet Kurumu'nun internet sitesinde erişime açılan bu güncellenmiş kılavuzlar ışığında bir inceleme yapılması gerekli ilk adımdır.

MASTERCARD VE VISA, TÜRKİYE ÖDEME SİSTEMLERİ SORUŞTURMASINI TAAHHÜTLE KAPATTI

Rekabet Kurulu, Mastercard ve Visa hakkında yürütülen soruşturmayı, idari para cezası uygulamak yerine davranışsal taahhütleri kabul ederek 2 Nisan 2026 tarihinde (26-11/351-133 sayılı karar) sonlandırdı.

24 Ekim 2024'te başlatılan soruşturmada (24-43/1015-M sayılı karar) iki pazarda rekabetçi endişeler tespit edilmişti: Her iki ağın da rakip ödeme sağlayıcılarını engelleyen uygulamalarının bulunduğu kartlı ödeme sistemi hizmetleri pazarı ve Mastercard'ın Masterpass platformunun ayrıca mercek altına alındığı dijital cüzdan pazarı.

Kartlı ödeme sistemi pazarındaki endişeleri gidermek adına her iki şirket de üye işyeri anlaşması yapan kuruluşlara (acquirer) yönelik indirim ve teşvik programlarını daha şeffaf, objektif ve ölçülü hale getirmeyi taahhüt etti ve sınır ötesi takas komisyon oranlarında iyileştirmeler sundu. Masterpass tarafında ise Mastercard, üye işyerleri için daha adil ürün yerleştirme ve kampanya koşulları sunarak rakip dijital cüzdanların ödeme ekranında (checkout) eşit görünürlük elde etmesini taahhüt etti.

Finansal teknoloji (fintech) alanındaki bu büyük soruşturma; bankalara, üye işyerlerine ve tüketicilere doğrudan fayda sağlayan çözümlerle (remedies) para cezası kesilmeksizin kapatıldı. Bu sonuç, Rekabet Kurumu'nun küresel ödeme altyapısını düzenlemedeki pragmatik yaklaşımını yansıtmaktadır.

UNILEVER VE MAGNUM'A SORUŞTURMA: DERHAL GEÇİCİ TEDBİR KARARI ALINDI

Rekabet Kurulu, 22 Nisan 2026 tarihinde (26-15/434-M sayılı karar) endüstriyel dondurma pazarında 4054 sayılı Kanun'un 4. ve/veya 6. maddelerini ihlal ettikleri iddiasıyla Unilever Sanayi ve Ticaret Türk AŞ ve Magnum Dondurma AŞ hakkında resmi bir soruşturma başlattı. Soruşturma, Kurul'un 18 Mart 2021 tarihli geçmiş bir kararına (21-15/190-80) uyulmadığı şüphesini de kapsıyor.

Kurul, soruşturmanın tamamlanmasını beklemedi ve eşzamanlı olarak geçici tedbir (interim measures) uygulanmasına karar verdi:

Kapalı satış alanı 100 m² veya daha az olan ve yalnızca bir Unilever dondurucunun bulunduğu tüm perakende satış noktalarında Unilever ve Magnum, bu dondurucunun %30'unu kesintisiz tek bir blok halinde rakiplerine ayırmak zorundadır. Bu alanın üzerine "Bu alan rakip ürünlere ayrılmıştır" etiketi konulacaktır. Bu blokta hiçbir Unilever veya Magnum ürünü bulundurulamaz. Perakendecinin talep etmesi durumunda bu pay %50'ye yükselir.

Böylece hâkim durumdaki oyuncunun kendi donanımı, rakipleri için pazara erişim mekanizması haline gelmektedir. Türkiye'de münhasır dondurucu/dolap programları yürüten hızlı tüketim ürünleri (FMCG) şirketleri için derhal bir uyum incelemesi yapılması önem arz etmektedir.

KYOCERA'YA 14.5 MİLYON TL, GESKOPİKİT'E 3.9 MİLYON TL YENİDEN SATIŞ FİYATI CEZASI

Rekabet Kurulu; KYOCERA ve Geskopikit Dijital Kopyalama AŞ (GESKOPİKİT) hakkında yürüttüğü soruşturmayı, uzlaşma (settlement) ve taahhüt (commitment) usullerini eşzamanlı olarak uygulayarak 13 Mayıs 2026 tarihinde sonuçlandırdı.

6 Kasım 2025'te başlatılan soruşturma (25-41/991-M sayılı karar) üç dikey kısıtlamayı kapsıyordu: yeniden satış fiyatının belirlenmesi (RPM - distribütörler için asgari yeniden satış fiyatlarının sabitlenmesi), bölge ve müşteri kısıtlamaları ve paralel ithalatın engellenmesi.

Her iki şirket de RPM eylemi konusunda uzlaşmaya giderek işbirliği karşılığında %25 ceza indirimi aldı. Kurul, her iki şirketin de 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal ettiğine hükmetti: KYOCERA, 2024 yılı gayrisafi gelirleri üzerinden 14.486.950,34 TL nihai para cezası aldı (26-16/490-179 sayılı karar, 30 Nisan 2026). GESKOPİKİT ise 3.946.922,10 TL para cezasına çarptırıldı (26-09/267-95 sayılı karar, 12 Mart 2026).

Bölge kısıtlamaları ve paralel ithalatın engellenmesi iddialarına yönelik olarak ise her iki şirket de taahhüt sundu; Kurul bu taahhütleri kabul ederek bağlayıcı hale getirdi. Bu vaka, Rekabet Kurumu'nun hibrit yaklaşımını göstermektedir: Doğası gereği (per se) ihlal sayılan RPM eylemleri için para cezası uygulanırken, cezalandırmadan ziyade davranışsal çözümlerin daha etkili olduğu alanlarda yapısal taahhütler kabul edilmiştir.

LASTİK SEKTÖRÜ SÖZLÜ SAVUNMA AŞAMASINDA

Rekabet Kurulu'nun lastik üretimi ve dağıtımı sektöründeki şirketlere yönelik yürüttüğü soruşturma, Mayıs 2026'da sözlü savunma aşamasına geldi. 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinin ihlal edildiği iddialarına yönelik duruşmalar 20-21 Mayıs 2026 tarihlerinde gerçekleştirildi.

Sözlü savunma, nihai esasa ilişkin karardan önceki son usuli adım olduğundan, önümüzdeki aylarda nihai kararın çıkması bekleniyor. Rekabet Kurumu'nun duyurusunda, meşru menfaati olan üçüncü taraflar söz alma hakkı için başvurmaya davet edildi ve duruşma çevrimiçi olarak kamuoyunun takibine açıldı.

Lastik pazarlarında fiyat koordinasyonu ve pazar paylaşımını içeren kartel eylemleri, yakın geçmişte birçok Avrupa yargı bölgesinde yaptırımlara konu olmuştur. Türkiye'deki kararın da eli kulağında görünüyor.

AB, YAPAY ZEKÂ YASASI'NI SADELEŞTİRMEKTE UZLAŞTI: YENİ SÜRELER VE YASAKLAR

Avrupa Komisyonu, Parlamentosu ve Konseyi, 7 Mayıs 2026 tarihinde, AB Yapay Zekâ Yasası'nda (EU AI Act) düzenlemenin temel korumalarını zayıflatmadan uyumu basitleştiren bir hedefli değişiklik paketi olan "Yapay Zekâ Dijital Torba Yasası" (Digital Omnibus on AI) üzerinde siyasi uzlaşmaya vardı.

Anlaşma, uzun süredir beklenen takvim netliğini sağlıyor:

Biyometri, kritik altyapı, eğitim, istihdam, göç ve sınır kontrolü alanlarında uygulanan yüksek riskli yapay zekâ sistemlerinin 2 Aralık 2027 tarihine kadar uyum sağlaması gerekiyor. Asansörler veya oyuncaklar gibi fiziksel ürünlere entegre edilmiş sistemler için ise son tarih 2 Ağustos 2028 olarak belirlendi.

KOBİ imtiyazları, küçük orta ölçekli (small mid-cap) şirketleri kapsayacak şekilde genişletildi. Yeni bir AB düzeyindeki korumalı alan da dâhil olmak üzere, düzenleyici deneme alanları (regulatory sandboxes) daha erişilebilir hale geldi. Makine Yönetmeliği ile olan çelişkiler netleştirilerek endüstriyel üreticiler için mükerrerlikler ortadan kaldırıldı.

Vatandaşlar açısından, yapay zekâ destekli "çıplaklaştırma" (nudification) uygulamaları açıkça yasaklandı. Komisyon Yapay Zekâ Ofisi'nin genel amaçlı modeller ve çok büyük platformlar üzerindeki yaptırım yetkileri güçlendirildi. Parlamento ve Konsey tarafından resmi kabul süreci henüz beklenmektedir.

TEMU'YA DSA İHLALİNDEN AB KOMİSYONU'NDAN 200 MİLYON EURO CEZA

Avrupa Komisyonu, Çok Büyük Çevrimiçi Platformlar (VLOP) için temel bir yükümlülük olan pazaryerindeki yasa dışı ürünlerin sistemik risklerini düzgün bir şekilde değerlendirmediği gerekçesiyle, Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında 28 Mayıs 2026'da Temu'ya 200 milyon euro para cezası kesti.

Temu'nun 2024 risk değerlendirmesi, platforma özgü veriler yerine genel e-ticaret sektörü verilerine dayanıyordu. Şirket, AB'deki tüketicilerin yasa dışı mallarla ne sıklıkla karşılaştığını ciddi şekilde hafife aldı ve tavsiye algoritmaları ile influencer tanıtım programları da dâhil olmak üzere Temu'nun kendi tasarımının bu ürünlerin erişimini nasıl artırdığını değerlendiremedi.

Komisyon'un gizli müşteri (mystery shopping) çalışması verilen zararı doğruladı: Şarj cihazlarının çok yüksek bir oranı temel güvenlik testlerinde başarısız oldu; bebek oyuncaklarının büyük bir kısmı ise tehlikeli kimyasallar veya boğulma tehlikesi nedeniyle orta ila yüksek derecede risk oluşturdu. Temu, 28 Ağustos 2026 tarihine kadar bir iyileştirme eylem planı sunmak zorundadır. VLOP statüsündeki tüm platformlara verilen mesaj oldukça nettir: DSA risk değerlendirmeleri bir formalite değil, esasa ilişkin hukuki bir yükümlülüktür.

AVRUPA KOMİSYONU, ARLA'NIN DMK VE DOC'U DEVRALMASINA KOŞULSUZ ONAY VERDİ

Avrupa Komisyonu, 28 Mayıs 2026 tarihinde, Arla Foods amba'nın Deutsches Milchkontor eG (DMK) ve Drents Overijsselse Coöperatie Kaas U.A.'yı (DOC) devralmasına AB Birleşme Kontrolü Tüzüğü kapsamında koşulsuz Birinci Aşama (Phase I) onayı verdi (M.12115 sayılı dosya, bildirim tarihi 17 Nisan 2026).

İşlem, üç büyük süt kooperatifini birleştirmektedir: Arla (Danimarka, İsveç, İngiltere ve Almanya genelinde 7.000'den fazla çiftçi), DMK (~4.000 Alman çiftçi) ve DOC (~600 Hollandalı ve Alman çiftçi).

Komisyon; Kuzey Almanya'daki çiğ süt tedarikini, perakendecilere yönelik özel markalı (private-label) süt ürünleri arzını ve peynir altı suyu bazlı içerik tedarikini inceledi. Herhangi bir ciddi rekabetçi endişe bulunmadı. Arla'nın, konuma bakılmaksızın tüm çiftçi üyelerin aynı fiyatı aldığı kooperatif yapısı, birleşme sonrasında çiftlik çıkış fiyatlarını düşürme yeteneğini ve teşvikini ortadan kaldırmaktadır. İncelenen tüm pazarlarda yeterli düzeyde rakip tedarikçi kalmaya devam etmektedir. Koşulsuz Birinci Aşama onayı, ticari ekonominin "zarar doğurmama" tespitini desteklediği durumlarda, büyük ölçekli kooperatif süt ürünleri birleşmelerinin AB birleşme kontrolü süreçlerinden başarıyla geçebileceğini göstermektedir.

FTC'DEN COX MEDIA GROUP'A "AKTİF DİNLEME" YAPAN YAPAY ZEKÂ ARACI İÇİN 1 MİLYON DOLAR CEZA

ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC), reklam hedeflemesi amacıyla tüketicilerin cihaz mikrofonlarını kullanarak ortam seslerini kaydettiği iddia edilen ve bir "aktif dinleme" (active listening) aracı olarak pazarlanan yapay zekâ destekli pazarlama hizmeti konusunda müşterileri yanılttıkları suçlamasıyla Cox Media Group ve diğer iki firmanın toplamda yaklaşık 1 milyon dolar ödemesine karar verdi.

Hizmet, müşterilere satın alma niyetini belirlemek ve hedefli reklamlar sunmak için özel konuşmaları izleme yeteneğine sahip olarak sunulmuştu. FTC, şirketlerin teknolojinin nasıl çalıştığı ve tüketici verilerinin nasıl işlendiği konusunda esasa ilişkin yanıltıcı beyanlarda bulunduğunu tespit etti.

Bu uzlaşma kararı, büyüyen bir yaptırım önceliğine işaret ediyor: Kullanıcıların bilerek onay verdiği sınırların ötesinde faaliyet gösteren yapay zekâ destekli kitle profillemesi. Pazarlama teknolojisinin ses izleme veya davranışsal çıkarım yoluyla pasif veri topladığını iddia ettiği durumlarda FTC, platform sağlayıcılarını ve medya ajanslarını müteselsilen sorumlu tutmaktadır. Yapay zekâ destekli kitle analitiği araçları sunan şirketler, sistemlerinin gerçekte neyi kaydettiğini ve bu yeteneğin müşterilere nasıl tanımlandığını denetlemelidir.

*Bu yayın yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.